Hiệu quả của buổi chuyên đề "Khám phá nghệ thuật hát Xẩm" trong hoạt động giáo dục trải nghiệm tại Trường THPT Yên Mô A

Buổi chuyên đề "Khám phá nghệ thuật hát Xẩm" được tổ chức tại Trường THPT Yên Mô A trong khuôn khổ hoạt động giáo dục trải nghiệm theo kế hoạch năm học của nhà trường. Mục tiêu của chuyên đề nhằm giới thiệu tới học sinh những kiến thức cơ bản về nghệ thuật hát Xẩm, đồng thời tạo cơ hội để học sinh được tiếp cận trực tiếp với một loại hình di sản văn hóa dân gian đặc trưng của vùng đồng bằng Bắc Bộ, gắn liền với không gian văn hóa Hà Nam, Nam Định và Ninh Bình. Đây là lần đầu tiên nội dung hát Xẩm được đưa vào tổ chức dưới hình thức chuyên đề trải nghiệm tại nhà trường.

Thời điểm bắt đầu chuyên đề, không khí hội trường diễn ra trong trạng thái quen thuộc của một hoạt động ngoại khóa. Tuy nhiên, ngay khi các nghệ nhân đến từ Câu lạc bộ Xẩm Yên Phong bắt đầu phần trình diễn mở đầu bằng tiếng đàn nhị và làn điệu Xẩm mộc mạc, sự chú ý của học sinh nhanh chóng được tập trung. Không gian hội trường dần trở nên trầm lắng, thể hiện rõ sự thay đổi trong thái độ tiếp nhận của học sinh từ tâm thế thư giãn sang tập trung lắng nghe và quan sát.

Toàn trường THPT Yên Mô A tổ chức hoạt động tuyên truyền hát xẩm trong không khí vui mừng, hào hứng

Bên cạnh phần trình diễn, các nghệ nhân đã dành thời gian giới thiệu về quá trình hình thành và phát triển của nghệ thuật hát Xẩm, cũng như những câu chuyện gắn liền với đời sống của người làm nghề. Những chia sẻ về các gánh hát rong, về vai trò xã hội của Xẩm trong đời sống xưa và câu chuyện về nghệ nhân Hà Thị Cầu đã giúp học sinh hiểu rõ hơn chiều sâu văn hóa và giá trị nhân văn của loại hình nghệ thuật này. Nội dung được truyền tải theo cách gần gũi, dễ tiếp cận, giúp học sinh không chỉ tiếp nhận kiến thức mà còn hình thành cảm xúc và sự trân trọng đối với di sản.

Phần trải nghiệm thực hành là nội dung tạo được sự quan tâm đặc biệt của học sinh. Dưới sự hướng dẫn của nghệ nhân, học sinh được trực tiếp tiếp xúc với nhạc cụ, thử thực hành các nhịp phách cơ bản và cất giọng hát theo làn điệu Xẩm. Số lượng học sinh tham gia trải nghiệm vượt quá dự kiến ban đầu, cho thấy mức độ hứng thú và tinh thần chủ động của các em. Không khí buổi trải nghiệm diễn ra sôi nổi nhưng vẫn đảm bảo trật tự và tính giáo dục.

Các nghệ nhân biểu diễn những tiết mục Xẩm đặc sắc

Qua hoạt động trải nghiệm, nhiều học sinh bày tỏ sự thay đổi trong nhận thức về nghệ thuật hát Xẩm. Từ chỗ cho rằng Xẩm là loại hình nghệ thuật khó tiếp cận, các em dần nhận ra sự gần gũi, sinh động và giá trị biểu đạt sâu sắc của lời ca, giai điệu. Việc được trực tiếp tham gia thực hành giúp học sinh hiểu rõ hơn đặc trưng nghệ thuật của Xẩm, đồng thời tạo cảm giác hứng thú và tự tin khi tiếp cận nghệ thuật truyền thống.

Sau khi buổi chuyên đề kết thúc, nhiều học sinh đã chủ động trao đổi với ban tổ chức và các nghệ nhân về khả năng tiếp tục được học và trải nghiệm hát Xẩm trong thời gian tới. Một số ý kiến đề xuất việc tổ chức thêm các hoạt động tương tự hoặc xây dựng mô hình sinh hoạt câu lạc bộ để duy trì sự quan tâm và tạo điều kiện cho học sinh có nhu cầu được tham gia thường xuyên hơn. Những phản hồi này cho thấy tác động tích cực của chuyên đề đối với nhận thức và nhu cầu trải nghiệm văn hóa của học sinh.

Học sinh hào hứng trao đổi và trải nghiệm sau buổi chuyên đề

Hiệu quả của buổi chuyên đề không chỉ thể hiện trong thời điểm tổ chức mà còn lan tỏa trong sinh hoạt học đường những ngày sau đó. Việc học sinh tiếp tục trao đổi, tìm hiểu và nhắc đến hát Xẩm cho thấy buổi chuyên đề đã thực sự tạo được dấu ấn. Từ thực tiễn này có thể khẳng định rằng, khi hoạt động giáo dục trải nghiệm được tổ chức bài bản, gắn với trải nghiệm thực tế và phù hợp với tâm lý lứa tuổi, di sản văn hóa hoàn toàn có thể tiếp cận học sinh một cách hiệu quả và bền vững trong môi trường học đường.