Lồng ghép chuyên đề ngoại khóa về hát Xẩm trong hoạt động giáo dục trải nghiệm toàn trường tại Trường THPT Yên Mô A

Trong quá trình triển khai đưa nghệ thuật hát Xẩm vào môi trường học đường, Trường THPT Yên Mô A xác định việc tổ chức chuyên đề ngoại khóa chung toàn trường là bước khởi đầu có ý nghĩa quan trọng. Chuyên đề được xây dựng và tổ chức trong khuôn khổ hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp nhằm đảm bảo sự thống nhất với chương trình giáo dục phổ thông hiện hành. Thông qua chuyên đề, nhà trường hướng tới mục tiêu tạo cơ hội để toàn thể học sinh được tiếp cận với nghệ thuật hát Xẩm một cách có hệ thống, tránh tình trạng tiếp cận rời rạc hoặc mang tính tự phát.

Nội dung chuyên đề ngoại khóa được xây dựng trên cơ sở nghiên cứu đặc điểm tâm lý, nhận thức của học sinh trung học phổ thông, đồng thời bám sát mục tiêu giáo dục về phẩm chất và năng lực người học. Các nội dung trọng tâm bao gồm khái quát về nguồn gốc hình thành, quá trình phát triển, đặc trưng nghệ thuật và giá trị văn hóa của hát Xẩm trong đời sống xã hội. Việc lựa chọn nội dung ở mức độ vừa phải, phù hợp với lứa tuổi giúp học sinh dễ tiếp nhận, tránh cảm giác quá tải hoặc nặng về lý thuyết.

Không gian sống động khi các em học sinh thưởng thức hát xẩm và trả lời câu hỏi

Trong quá trình tổ chức chuyên đề, nhà trường chú trọng đổi mới phương pháp truyền đạt nhằm phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh. Bên cạnh phần giới thiệu mang tính định hướng, học sinh được tiếp cận với các hình thức minh họa trực quan thông qua hình ảnh, video và phần trình diễn mẫu các làn điệu Xẩm tiêu biểu. Cách tổ chức này giúp học sinh không chỉ nghe mà còn được quan sát, cảm nhận trực tiếp, từ đó hình thành ấn tượng và hứng thú đối với loại hình nghệ thuật dân gian.

Chuyên đề ngoại khóa được tổ chức trong không gian sinh hoạt chung của toàn trường, tạo điều kiện để học sinh các khối lớp cùng tham gia, cùng chia sẻ trải nghiệm. Trong quá trình tham gia, học sinh thể hiện thái độ nghiêm túc, tập trung và có sự tương tác tích cực thông qua các hoạt động trao đổi, thảo luận. Nhiều học sinh lần đầu tiên được tiếp xúc trực tiếp với nghệ thuật hát Xẩm đã bày tỏ sự bất ngờ trước sự phong phú và chiều sâu nội dung của loại hình nghệ thuật này.

Qua theo dõi và đánh giá sau chuyên đề, nhận thức của học sinh về hát Xẩm có sự thay đổi rõ rệt. Từ chỗ còn mơ hồ hoặc chưa từng biết đến, học sinh đã bước đầu hiểu được vị trí của hát Xẩm trong kho tàng di sản văn hóa dân tộc, đặc biệt là trong không gian văn hóa của địa phương. Điều này cho thấy việc lồng ghép chuyên đề ngoại khóa vào hoạt động giáo dục trải nghiệm là hình thức phù hợp để đưa di sản văn hóa đến gần hơn với học sinh.

Các bạn học sinh hào hứng khi được trải nghiệm và học chơi các nhạc cụ dưới sự hướng dẫn của nghệ nhân

Chuyên đề ngoại khóa về hát Xẩm cũng tạo tiền đề quan trọng cho việc triển khai các hoạt động giáo dục trải nghiệm tiếp theo trong nhà trường, đặc biệt là hoạt động sinh hoạt Câu lạc bộ Văn hóa nghệ thuật. Thông qua chuyên đề, nhà trường có điều kiện phát hiện những học sinh có năng khiếu, có sự quan tâm đặc biệt đến nghệ thuật truyền thống, từ đó định hướng tham gia các hoạt động chuyên sâu hơn.

Từ thực tiễn tổ chức chuyên đề ngoại khóa tại Trường THPT Yên Mô A có thể khẳng định rằng, việc lồng ghép nội dung hát Xẩm trong hoạt động giáo dục trải nghiệm toàn trường là giải pháp phù hợp, có tính khả thi và mang lại hiệu quả giáo dục rõ rệt. Mô hình này có thể vận dụng linh hoạt tại các cơ sở giáo dục phổ thông, đặc biệt là tại các xã, phường trên địa bàn huyện Yên Mô (cũ), góp phần nâng cao chất lượng giáo dục gắn với bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống.